home > over ons > nieuwsbrief

Van gemeentelijk naar gemeenschappelijk

Auteur(s): Tonco Modderman, Maurice van de Mortel


Lars Schotel

In Utrecht maken gemeente en inwoners samen plannen voor de energietransitie. Dit voorjaar schreven 165 inwoners, met hulp van experts, in drie zaterdagen een Energieplan: Utrecht Klimaatneutraal per 2030. Het College neemt het plan in grote lijnen over. Met ‘gewone' Utrechters beleid te gaan schrijven is een nieuw en radicaal idee. Tonco Modderman en Maurice van de Mortel - beiden programmaleider bij Publiek Domein - vroegen Lars Schotel, organisator van dit ‘stadsgesprek' naar zijn ervaringen.

Vanuit Publiek Domein zijn we vooral geïnteresseerd in het proces. Wat was de sleutel voor succes? Wanneer werd het spannend? Waar zaten de verrassingen? Hoe manage je de politiek als de inwoners het woord krijgen? En hoe heb je de ambtelijke organisatie meegekregen?

Op zoek naar de silent majority

'Er is geen stedelijk vraagstuk dat de gemeente alleen kan oplossen. Milieu en energie zijn bovendien zeer gepolitiseerde thema's. Eigenlijk zaten we vast. Wethouder Lot van Hooijdonk vond het daarom nuttig om ook andere mensen te spreken en zo kwamen we op het idee om een stadsgesprek te houden. We wilden de mensen ontmoeten die je anders nooit spreekt, die silent majority. Een aselecte groep Utrechters uit de gemeentelijke basisadministratie werd benaderd. Vanwege de hoge respons moesten we zelfs nog loten. 165 Utrechters kwamen uiteindelijk drie keer meepraten,' vertelt Schotel.

Steun, maar het moet wel uitvoerbaar zijn

'De raad had geen bezwaar tegen het voeren van het stadsgesprek, maar committeerde zich niet op voorhand aan de uitkomsten. De meeste fracties in de Raad wilden de handen vrij houden voor een politiek oordeel over proces en inhoud van het plan. Bij de beleidsambtenaren was zowel steun als bezorgdheid. Mooi om burgers te betrekken, maar de uitkomst van het plan moest wel inhoudelijk deugen en uitvoerbaar zijn. Tot nu toe zijn de uitkomsten boven verwachting. De Utrechters stelden de ambities op onderdelen concreter en soms verder dan verwacht. Zo ver ging de politiek niet altijd. Ook maakten de 165 echte inhoudelijke keuzes. Eind september is de Raad aan het woord over de inzet van het College op basis van het Energieplan.'

Inhoudelijk solide

'De gemeente wilde de 165 inwoners wel kennis aanbieden, maar hen niet aan de voorkant overvoeren met inhoud. Daarom werd een kennismarkt georganiseerd. Ook specialisten van de gemeente konden meedoen aan het stadsgesprek. Zij woonden de zaterdagen bij en mochten inhoudelijk souffleren. (Ambtelijke) specialisten becommentarieerden ook de eerste versie van het plan. Zij konden zo onjuistheden aanwijzen en verdiepingsvragen stellen. Het plan is er inhoudelijk sterker van geworden. Ook ondersteunen meer mensen nu het proces, en dat is grote winst.'

Van slim beleid naar co-creatie

'De gemeente begon met de wens slim beleid te maken door bewoners meer te betrekken. Nu wordt het proces eerder gezien als co-creatie. Niet alleen maken Utrechters en gemeenten samen beleid, ze voeren het ook samen met bedrijven en instanties uit. Utrechters wachten het politieke proces niet af, maar beginnen zelf al aan hun eigen energietransitie. Ook hebben ze gewoon duidelijke keuzes gemaakt: variatie met stadsverwarming, stadsverwarming naast volledige renovatie als alternatief boven gas, werken aan bewustwording, zorgvuldig omgaan met biobrandstoffen.'

Succesfactoren

  1. Selecteer de inwoners aselect en wees transparant over het proces;
  2. Zorg dat je wel het proces stuurt maar niet de inhoud manipuleert;
  3. Bied vraaggericht kennis aan, wees niet paternalistisch;
  4. Vertrouw op het proces en neem alle spelers serieus;
  5. Laat uiteindelijk ook de politiek weer aan het woord.


------------------------------------------------------------------------------------------


Achtergrond


Inspiratie en leestip van Lars Schotel:
"Trust the people and trust the process!" uit 'Tegen Verkiezingen' van David van Reybrouck.

Meer informatie over het proces rondom het Energieplan:
www.utrecht.nl/utrechtse-energie/stadsgesprek-energie


Tonco Modderman is programmaleider van de leergang Politiek Bestuurlijke Gevoeligheid (PBG) en Maurice van de Mortel is programmaleider van de leergang Strategisch Bewegen in Gemeentelijke krachtenvelden (SBG) bij Publiek Domein.

------------------------------------------------------------------------------------------

Relevante leergangen: Politiek Bestuurlijke Gevoeligheid (PBG), Leergang Strategisch Bewegen in Gemeentelijke krachtenvelden (SBG)

« Terug
« Artikelen zoeken

Aanvragen eNieuwsbrief


Publiek Domein geeft vier keer per jaar een digitale nieuwsbrief uit met achtergrondartikelen bij de trends en ontwikkelingen die wij in het openbaar bestuur signaleren.

De redactie van de Nieuwsbrief wordt gevormd door:


Reacties op de Nieuwsbrief kunt u mailen naar utrecht@publiekdomein.nl.