Domeindag 2011 - Versnellen en vertragen
Wie in het publieke domein werkzaam is, herkent de toenemende druk van de politiek dat het anders moet: sneller, met korte klappen, minder geld en meer tevreden burgers. Tegenspraak wordt eerder als lastig ervaren en makkelijker terzijde geschoven. Tegelijkertijd doen bestuurders een beroep op de expertise van ambtelijke professionals en is er behoefte aan een ‘groter verhaal', een lange termijn visie waarin de verwevenheid van vraagstukken tot uitdrukking komt. Deze ogenschijnlijke tegenstelling vraagt van professionals dat ze de handen uit de mouwen steken en loyaal uitvoeren en tegelijkertijd tegenwicht bieden aan de waan van de dag.
Het gaat om versnellen en vertragen, doorpakken en afstand nemen, doen en doordenken. Maar ook om meebewegen en stevig staan, dienstbaar en eigenzinnig zijn. Op de Domeindag van Publiek Domein komen deze onderwerpen aan de orde met als centrale thematiek ‘versnellen en vertragen', en met name het schakelen tussen beide. Het thema is ook buiten de politiek-bestuurlijke context herkenbaar. Zo kunnen we bijvoorbeeld - mede door de sociale media en technische mogelijkheden - snel en direct reageren op actuele ontwikkelingen en praktisch overal werken. Dat biedt belangrijke voordelen maar ook de behoefte om ongestoord aan een stuk te kunnen werken, elkaar echt te ontmoeten en onderwerpen grondig te analyseren. Tijdens de Domeindag willen we de diverse aspecten van het thema versnellen en vertragen duiden en onderzoeken op hun betekenis in de dagelijkse praktijk voor bestuurders en ambtelijke professionals. Onderstaand schetsen we de contouren van de dag. Het programma van de dag ontwikkelt zich nog steeds. Uw ideeën en suggesties zijn daarbij van harte welkom op utrecht@publiekdomein.nl).
In de ochtend organiseren we een speed date rond het thema met alle deelnemers. Vervolgens verkennen we het thema met gasten uit het publieke domein die in hun praktijk bij uitstek met versnellen en vertragen te maken hebben. Dit doen we in een sprankelend gesprek Publiek Domein Draait Door (PDDD). Harry Slegh, kerndocent en programmaontwikkelaar bij Publiek Domein, is presentator en Christianne van den Broek (hoofd communicatie van de dienst Stedelijke Ontwikkeling en Beheer van de gemeente Amersfoort) is de tafeldame van dienst. Gasten die aanschuiven zijn o.a. Jan Dirk Pruim (raadsgriffier gemeente Almere), Jan Nabers (hoofd Ruimte en Economie gemeente Zwolle) en Dorthe Schipperheijn (directeur Programma's gemeente Heerlen).
In de middag zijn er parallelle workshops om het thema te verdiepen:
Kalme Chaos
Voor Pietro Palatini verandert zijn leven totaal wanneer zijn vrouw onverwacht komt te overlijden. In het boek Kalme Chaos beschrijft Sandro Veronesi hoe de hoofdpersoon zijn werk, eigenlijk zijn leven, ‘parkeert' voor de school van zijn dochter. De auto wordt biechtstoel, raad van bestuur en picknickplaats ineen. Aan de hand van fragmenten uit Kalme Chaos verkennen wij het grensverkeer tussen het levens- en werktempo. We bespreken heroriënteren, expres verdwalen en het schemergebied tussen opladen en leeglopen. Het is niet noodzakelijk het boek te lezen om deel te nemen aan deze workshop (al doe je jezelf er waarschijnlijk een groot plezier mee). De workshop wordt geleid door Henk Gossink, programmaleider bij Publiek Domein.
Dienstbaar en eigenzinnig
Het heeft er alle schijn van dat we ons in een tweede ‘populisme golf' bevinden. De lokale en landelijke verkiezingen van 2010 hebben een impuls gegeven aan een veranderend politiek klimaat. De stijl van bestuurders is meer direct en sterk oplossingsgericht geworden, zet relaties met maatschappelijke partners en de ambtelijke organisatie op scherp, uit zich in machotaal en gaat uit van de dominantie van de beeldcultuur. We vragen ons af wat deze klimaatverandering betekent voor het bestuur van Nederland en - vooral - voor de ambtelijke organisaties in Nederland. Hoe balanceer je als ambtelijk professional tussen dienstbaarheid en eigenzinnigheid, in de wetenschap dat bestuurders geen behoefte hebben aan ‘klakkeloze jaknikkers' en ‘remmers in vaste dienst'? Hoe blijf je loyaal aan je politieke opdrachtgever en tegelijkertijd trouw aan je eigen professionele kompas? De workshop wordt geleid door Liesbeth Alferink (programmaleider bij Publiek Domein) en Ton Roerig, oud-wethouder in Zoetermeer en Hilversum en nu o.a. docent in programma's van Publiek Domein en directeur van het bureau van de Wethoudersvereniging.
De kunst van het schakelen
Versnellen en vertragen hoort ook bij ons dagelijks leven. We kunnen niet voortdurend pieken en onder stress presteren. Net als in de natuur gaat het steeds om inspanning en ontspanning, eb en vloed, rennen en stilstaan, deadlines halen en momenten van rust om successen te kunnen vieren. Het vermogen om daarbij soepel te kunnen schakelen kan echter onder druk komen te staan. Dat kan met leeftijd en karakter te maken hebben, maar ook met de specifieke levensfase en fase in de eigen ontwikkeling. In de workshop gaan we indringend met elkaar in gesprek, onderzoeken we onze eigen ervaringen en verkennen we mogelijke strategieën om ons schakelvermogen te versterken. De workshop wordt geleid door El van Raaij (procesbegeleider op het gebied van persoonlijke en organisatieontwikkeling en tot voor kort programmaleider van het LINK-traject van Publiek Domein) en Harry Slegh.
Het Nieuwe Werken en Het Nieuwe Leiderschap
Sinds enige tijd kom je de afkorting HNW overal tegen. De beloftes van Het Nieuwe Werken, waar de afkorting voor staat, liegen er niet om: Een betere balans tussen werk en privé. Minder huisvestingskosten. Reducties van files en een lagere CO2 uitstoot. Een hogere medewerkerstevredenheid en grotere productiviteit van medewerkers. In veel organisaties, ook in de publieke sector, is het thema actueel en worden voornemens geformuleerd om meer met HNW te gaan doen, of wordt hier al ervaring mee opgedaan. Wellicht ook in uw organisatie? Leidinggevenden, zeker die in het middenkader, vervullen een sleutelrol bij het tot leven brengen van HNW: zij vertalen het brede concept in de praktijk. Dit vraagt een andere manier van leidinggeven omdat de relatie tussen leidinggevende en medewerker verandert en gelijkwaardiger wordt. Een aantrekkelijk perspectief dat past bij een meer coachende stijl van leidinggeven aan zelfstandige professionals. Tegelijk doemen nieuwe dilemma's op in de doorvertaling van HNW in een organisatie in het lokale bestuur.
In deze workshop verkent Etske Kroon samen met Karin Lombarts in de workshop over Het Nieuwe Werken en Het Nieuwe Leiderschap met deelnemers hoe Het Nieuwe Leiderschap vorm krijgt in de setting van publieke organisaties, wat valkuilen er zijn en welke tips en ervaringslessen kunnen helpen om hierin stappen te zetten.
Kortom, het wordt een dag met eigentijdse denkkaders, nieuwe inzichten en reflecties op actuele praktijker varingen.
Volg de ontwikkeling van de Domeindag op Twitter: @Publiek_Domein en reageer op het programma in ontwikkeling.